
માર્ચ ‘પંચ’
આ મહિનાની પ્રો. બાટલીવાલાની પીવા લાયક (સમજો કે યાદ રાખવા જેવી) બીજી એક સોજ્જી બાબત

આ મહિનાની પ્રો. બાટલીવાલાની પીવા લાયક (સમજો કે યાદ રાખવા જેવી) બીજી એક સોજ્જી બાબત

આજે એવી જ એક વ્યક્તિની વાત કરવી છે….
યેસ!..એનું નું નામ છે….ગોર્ડન રામસે. જે બ્રિટનનો એક મશહૂર રસોઈયો છે. શક્ય છે વર્ષોથી લંડનમાં રહેતા આપણા કોઈક વાંચક-બંધુઓને તેના વિશે થોડી વધું જાણકારી હોય.
આમ જોવા જઈએ તો બ્રિટનની ખાસ અને નામાંકિત વ્યક્તિઓ માટે ગોર્ડનભાઈ આંગળી-ચાટું રેસિપી બનાવવામાં અગ્રેસર છે. પણ તેમ જોવા જઈએ તો ટી.વી-ઇન્ટરનેટ મીડિયાનો ઉપયોગ કરીને વન-મેન રામસે બ્રધરે વ્યાવસાયિક ધોરણે શો કરી સામાજિક કાર્ય કર્યું છે.
હવે સવાલ એ થાય કે સામાજિક-કાર્ય અને તે પણ વ્યાવસાયિક રીતે ???-
બિલકુલ સાચું! દોસ્તો. વાંચ્યા પછી તમને પણ થશે કે બરોબર વાત થઇ છે.
થયું એવું કે….૨૦૦૪ની સાલમાં એક ન્યુઝપેપરમાં તેણે પોતાના ‘શેફ’ વેપારને લગતો એક સર્વે વાંચ્યો કે…
બ્રિટનના ખાઉં-પીઉં શોખીન લોકોને ઘણી મશહૂર રેસ્ટોરેન્ટની સર્વિસ માફક નથી આવતી. ઘણું સારુ નામ ધરાવતી હોય એવી ખાણીપીણીમાં આજકાલ ‘ટેસ્ટ’ જેવું નથી રહ્યું….વગેરે…વગેરે….
વાંધાવચકાથી ભરેલા એ લેખમાં ચાલો એક રેસ્ટોરેન્ટની વાત હોય તો સમજ્યા. પણ આ તો ઘણી બધી ‘રામભરોસે’ થતી હોય ત્યારે??? હાયલા!…આવા સમાચાર દેશની બહાર બહુ જ ફેલાઈ જાય તો….કેટલી ઈજ્જત જાય !!!…ખાણીપીણીનો ધંધો ખુદ પાણીમાં બેસી જાય ને!!!
ત્યારે ‘શાક’મગ્ન થઇ ચિકન સમારતા ગોર્ડનદાસ શેફને ‘કાંઈક થવું જોઈએ…કરવું જોઈએ….’ એવો વિચાર મનમાં તો ઉગી નીકળ્યો. પણ તેને ‘શેફ’-ડિપોઝીટમાં મુકવાને બદલે લોકોની વચ્ચે મુકીને આ વિચારને જ કાપી નાંખવાનો નિર્ણય કર્યો. આઈડિયા દોડાવ્યો કે….
“લાવ જોવા તો દે…આ બધાં રેસ્ટોરંટીયાઓ એવી શું ભૂલો કરે છે જેના થકી આપણા નાગરિકોના મન પર કબજીયાત થયો છે.”
સેલિબ્રિટીઝના સેવક એવા ગોર્ડનસાબને લંડનની ચેનલ-૪ની ઓફિસે (નિયમિત રીતે રામરામ કરનારા) ડાઈરેક્ટર પણ મળી ગયા. ને શરુ કર્યો સાચો જ રિયાલિટી શો!...‘રામસે’ઝ કિચન નાઇટમેર’.
દર અઠવાડિયે એક એપિસોડમાં કોઈક એવી રેસ્ટોરન્ટને પકડી મુલાકાત લેવામાં આવી જેમના વિરુદ્ધ ગ્રાહકો તરફથી ખાટી વાતો સંભળાતી. બ્રધર રામસે કેમેરા લઇ આવી જાતે ઉભા રહી તેમના ખોરાકમાં રહેલી ખાટી બાબતોને જાણી. સર્વિસમાં આવેલી ખોટી બાબતોને પકડી ઉપાય સૂચવ્યો. ને હવેથી એવું ના થાય તે માટે તકેદારી પગલાં પણ કેવા લેવા તેની ટીપ્સ મૂકી.
એટલું જ નહિ… રામસે સાહેબે શરૂઆતમાં જ્યાં જ્યાં જઈ નમક ખાધું હતું ત્યાં ત્યાં થોડાં મહિનાઓ બાદ ફરીવાર તેની મુલાકાત લીધી. અને જે સૂચનો આપવામાં આવ્યા તેના પર અમલ થયુ કે નહીં તેનું મોનિટરિંગ પણ કર્યું.
બસ પછી શું?- ઉજડી જવા ગયેલી ઘણી રેસ્ટોરન્ટસ ઉજળી જવા લાગી. ટેસ્ટ્સ, સર્વિસ અને પરિણામ સુધારાજનક મળે પછી ખાનારને-પીનારને અને પીરસનારને પ્રોફિટ દેખાય એવું આપણે સૌ ધંધાધારીઓને થોરામાં જ ઘન્નું બધ્ધું સમજાઈ ચ જાયે ને!
૨૦૦૯માં રામસે બાપુ એ વર્લ્ડ ઇકોનોમી ક્રાયસિસ દરમિયાન થાળે બેસેલી જણાતી ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રીઝને ખાસ પ્રાધાન્ય આપી ચેનલ-૪ પર પોતાના શોમાં વખતોવખત દર્શકોને અપીલ પણ કરી કે “દોસ્તો, તમને સારું જીવવું હોય તો એવી રેસ્ટોરન્ટ ને મરવા ન દેશો જે હજુયે તમને ભાવતું ભોજન આપે છે.”
ચિકન–શાક પકવવાના સામાજીક ધંધામાં ગોર્ડન બાપુના માથે તો ઘણાં માછલાંઓ ધોવાયાની ઘટનાઓ પણ બની છે. પણ તેઓ એ બધીયે ફિશને ‘ટાયટાય -ફિશ’ કરી ફિનિશ કરતા રહ્યા છે.
આ તો થોડાં જ ફકરાઓમાં ગોર્ડન રામસેના આ ઉદાહરણને કાચું-પાકું બનાવી ગરમ કરી આપ લોકોની સમક્ષ થોડું જ પીરસવું પડ્યું છે. તોયે એટલું જરૂરથી કહીશ કે કોઈ પણ (પ્ર)સિદ્ધિને પસીના વાળી વ્યક્તિ બહુ ગમે છે.
બોલો હવે આ બાબા રામસે એ પણ ….આવું સામાજિક કાર્ય…પ્રોફેશનલી! કર્યું ને?
“આપણને ઘણીવાર સાચી વાતો કડવી લાગે છે પણ તેની પાછળ રહેલુ મીઠું પરિણામ સુખાકારી હોય છે.” – આવા વાક્યો જાતે જ પચાવવા ‘જીગર’ જોઈએ….જીગરી દોસ્ત જોઈએ!” ને ‘શેફ’આચાર્ય જેવો મિત્ર પણ…
આ ‘બાર’વાળીને આમ અંદર જોયા પછી થાય ખરું કે….લોકોને બનાવીને…ગ્લાસમાં નશો કદાચ આ રીતે પણ નાખવામાં આવતો હશે…

Dare to live the life you have dreamed for yourself.
Go forward and make your dreams come true.
– Ralph Waldo Emerson (1803-1882)
ઈમર્સનભાઈનું આ ક્વોટ વાંચવું કેટલું સહેલું છે ને?!?!-
હાથમાં ચાયની ચુસકી કે ઘરમાં-ગરમ ભજીયા મમળાવતા આવા હજારો ક્વોટસ લાખો વાર લખાયા છે ને કરોડો વાર વંચાઈ રહ્યાં છે. પણ ડ્રીમ્સને સફળ કરવાનું ડ્રમ ઘણાં ઓછા લોકો વગાડી શક્યા છે. નહિ તો….
ઓફ્ફ્ફ્ફ!…..થાકી ન જવાય એવા કેટકેટલાં કામો આપણે કરી શક્યા હોત…યાર એ લોકો આપણા સ્વપ્નાઓને સાકાર કરી નામ ખાટી ગયા બોલો! બાકી આપણે જઈએ એવા નહીં હોં!…..
પણ આપણે હજુ ઘણું નથી કરી શક્યા….
એટલા માટે કે આપણે હજુ સુધી એવા જ સવાલ કરતા રહ્યાં છે. ને કોઈ આવીને જવાબ આપે એની રાહમાં કોઈ મોરલો આવીને ‘આપણા મનની વાત જાણી’ કળા કરી ગયો છે.
આપણે હોત…હોત..હોત…નું ઠંડું માચીસ પકડી રાખી સગડી આગળ બેસી જ રહ્યાં છે.
કેટલાંક દોસ્તોએ પૂછ્યું કે
‘ધંધો કરવાની હામ તો અમારા બ્લડમાંય છે.
વખત આવે શાકની લારી કે પાનનો ગલ્લો કે કપડાંના તાકા ઉપાડી ચાલવામાં કે
ચલાવી લેવામાં નાનમ નથી કે પત્ની ખીજાવાની નથી.
પણ હિંમત થતી નથી. તો આ શરૂઆતની શરૂઆતમાં જ
લોચા ના થાય એ માટે શું કરવુ??!?!?!?!
નાનકડો જવાબ: કાંઈ પણ થાય આવનારી પાંચ મિનીટમાં….માત્ર એક જ પગલું…જસ્ટ વન સ્ટેપ! ભલે પછી ખૂબ નાનકડું હોય. મુખ્ય ગોલ માટે કરી દેવું.
જેમ કે…
જેટલી બુલેટ્સ ધારવી હોય એટલી…
“ટીમમાં ગોલ કરવા માટે જેમ રમતો ફૂટ‘બોલ’ જરૂરી છે તેમ લાઈફમાં ગમતો ગોલ કરવા માટે પણ માત્ર એક ‘બોલ’ જરૂરી છે….શબ્દ-બોલ!…હવે એટલુંયે ન થઈ શકે તો પ…છી…કોઈ ક્યા કરે!?!?!?!
આમેય…‘શબ’ ક્યારેય બોલતું નથી. એવું મારા મર્હુમ પપ્પા કહી ગયા છે.” – કાચી ઉંમરે પાકે પાયે મુર્તઝાચાર્ય.
આપના કયા સ્વજન કે દોસ્તને આ પોસ્ટ પસંદ આવી શકે?

પાછલી પોસ્ટનો પૂછાયેલો અમિષ-પ્રશ્ન હવે જવાબ સાથે આગળ લાવતા…
“સ્ટુડન્ટને ભણતરની સાથે ઈંટરનેટ પર કોઈ કમાણી કરવા લાયક કામ કરવું હોય તો કેમ થઇ શકે?”
દોસ્ત અમિષ,
સોફ્ટ જવાબ: યેસ! જરૂર થઇ શકે છે. સારી રીતે થઇ શકે છે.
હાર્ડ જવાબ: કેવી રીતે થઇ શકશે એ જાણવું થોડું કડવું લાગશે. શક્ય છે એ માટે… પાનનો ગલ્લો, કેમ્પસમાં ગપશપ જેવા (અ)મંગળ ફેરાઓ બંધ થાય તો. ફાયદો લાંબાગાળાનો થશે. કેમ કે તે પપ્પાની ચિંતા બતાવી છે. તારી હજુ આવવાને શરૂઆત છે.
ખૈર, સૌ પ્રથમ તો આ પોસ્ટ વાંચ્યા દોઢ વર્ષ અગાઉ લખેલો આ લેખ ધ્યાનથી વાંચી જાજે દોસ્ત…
સાચી નિયતથી જે કામ શરુ કરવું હોય તેમાં શરમ શેની?
કેવા કામો થઇ શકે તે માટે મારા દિમાગની પોટલી ખોલી થોડાં બેઝિક્સ આઈડિયાઝ આપું છું.
જેમ પહેલા કહ્યું તેમ જે બાબતનું પેશન હોય તેને બતાવવા માટે બ્લોગ એક હાથવગું સાધન છે. દુનિયામાં ઓળખ આપવા, મેળવવા માટે માહિતીઓના મોતીઓ વેરી દોસ્તી કરવાનું એક મજાનું પ્લેટફોર્મ.
પ્રથમ સલાહ તો વર્ડપ્રેસ.કૉમની આપી શકું પણ બાબત પૈસા બનાવવાની છે એટલે બ્લોગર.કૉમને પકડવું પડશે. નવા ઇન્ટરફેસ, નવું લૂક-આઉટ સાથે બ્લોગર.કૉમ હાજર છે. પણ તે પહેલા ગૂગલની Adsense.com સેવા એક્ટીવેટ કરવી પડશે. જ્યાંથી થોડી મિનીટોમાં કેવા પ્રકારની જાહેરાતો બ્લોગની સાઈટ પર બતાવવી છે તેનું સેટિંગ અને લિંકિંગ કરવું જરૂરી થશે.
એક વાર સેટ થયા પછી બ્લોગ પર થોડા સમય બાદ બ્લોગને લગતા લખાણને અનુરૂપ જાહેરાત દેખાવા લાગે છે. હવે કોઈ વાંચક તારા લેખને રસપૂર્વક વાંચીને કોઈ એવી જાહેરાત પર માત્ર ક્લિક પણ કરશે ત્યારે તેની પાછળ રહેલી જાહેરાતના મૂલ્યનો કેટલોક નાનકડો હિસ્સો તને મળી શકશે. અપસેટ થયા વિના બ્લોગર પર અપ-થઇ સેટ કરવું લાભદાયક છે.- જરૂરી છે વિષયને લગતી રસિક માહિતીઓની ખૂબ અસરકારક રીતે સતત વહેંચણી. ‘Sharing of Effective Information’. જાતે જ અજમાવી જો.
એન્જિનિયરને આર્ટીસ્ટ બનવું જરૂરી છે. અસરકારક ડાયાગ્રામ્સ બનાવી શકતો હોય ત્યારે નેટ પર કોઈ કંપની કે વ્યક્તિ માટે લોગો, બિઝનેસ-કાર્ડ અને બીજા અનેકવિધ ક્રિયેટિવ કામોની ભરમાર રહે છે. દિવસ દરમિયાન અભ્યાસ સાથે બે-ત્રણ કલાક ડિઝાઇનિંગનું કામ એક મગજી કસરત કરાવી શકે છે. જરૂરી છે કોરલ-ડ્રો, અડોબનું ઈલ્યુસટ્રેટર અને ફોટોશોપનું જ્ઞાન. અને માત્ર એક જ ગ્રાહક. હાથમાં દીવો ને મગજમાં દીવાસળી લગાવી શરૂઆત કરી જોવા જેવી છે.
પોતાના શહેરમાંથી જ ગ્રાહક મળે એ પહેલી શરત પણ તે છતાં….એવી કેટલીક સાઈટ્સ છે જેમ કે.. www.guru.com , www.elance.com જ્યાં થોડી અર્થસભર રીતે ખાતું ખોલી કામ શરુ કરી શકાય છે.
અખૂટ કામો મળી રહે તેવી આ સાઈટ્સ પર બેંક-એકાઉન્ટ અને ક્રેડિટ-કાર્ડની જરૂરીયાત હોવાથી પહેલા એની પાળ બાંધવી પડે છે. પણ જો નેટ પર ‘નટવરલાલ’ બન્યા વિના કામ-નામ કરવું હશે તો….થો..ડી..ઓથેન્ટિક મ..હે..ન..ત ક..ર..વી..જ……
હવે આ બાબતે પિતાજી-પડોશીને કે કોઈક વડિલને પણ પુછતાં શરમ આવતી હોય તો બુરખો ઓઢી લેજે, ભાઈ…!
ભારતમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય એકાઉટિંગનું સોફ્ટવેર ટેલી. જો સંખ્યાઓ સાથે રમવાનો શોખ હોય તો ઘણી કંપનીઓને જેન્યુઈન ‘ડેટા-એન્ટ્રી’ કરનારની જરૂર છે. ખુદ ટેલી.કૉમ પણ આ બાબતે જોબ આપવામાં મદદ કરે છે. હવે કોણ કહે છે કે ઓફિસે કે દુકાને બેસવું જ જોઈએ?
કરી લે તેના કોઈ કંપનીના મેનેજર સાથે નેટવર્કિંગ કરી નેટ-મહેતાજી બનતા બનતા બેંક એકાઉન્ટ પણ આપોઆપ ખુલી અને ખીલી જશે એની ગેરેંટી સાઈન આપ્યા વગર આપું છું. બીજી માથા-ફોડી કરવા કરતા આ બાબતની નારિયેળી ફોડવામાં નવ્વાણું ગૂણ મળી શકે છે.
એ વાત એ છે કે ડેટા-એન્ટ્રી એક દસ-નંબરી સ્કેમ છે. પણ બાકી રહેતા ૯૦ નંબર્સની તરફ નજર રાખવામાં માલ છે. એક-નંબરી એકાઉન્ટસનું કામ કરવા માટે માણસો તો મળે છે…પણ શોધનારને ‘વિશ્વાસુ માણસ’ની જરૂર વધારે હોય છે. ‘આપનો વિશ્વાસુ’ કહેવડાવવાની તાકાત હોય તો ‘નેટની નટ્સ’ ખાઈ જવા જેવી છે. જા થઇ જા…નવ, દો, ગ્યારહ!….
ઓનલાઈન ગેમ્સ રમવાનો બેહદ શોખ છે?-
હવે આ બાબતે કોઈ કંપની રમતા રમતા પૈસા આપે તો?!?!
મોબાઈલ ‘એપ્સ’ (એપ્લિકેશન્સ) અને વિડીયો ગેમ્સ રમીને માર્કેટ કરી પૈસા કમાઈ શકે એવા નવયુવાનોની જરૂર ઘણી ખેલી કંપનીઓને હોય છે.
ગૂગલ પર સર્ચ કરી એવી નાની મોટી કંપનીઓ, ગ્રુપ્સને કોન્ટેક કરી શકાય છે જે નાનકડી ગેમ્સ બનાવતા હોય છે. માર્કેટમાં મુકતા પહેલા ટેસ્ટર્સ પાસે એ લોકો આ રીતે રમાડી રિવ્યુઝ મંગાવે છે. જેના પરથી એમનું અને બીજા સૌનું ગાડું ચાલે છે.
ગેમ્સ માર્કેટની આ ‘રમત’ બહુ મોટી છે. જ્યાં તકો ૩૬ જગ્યાઓથી મળે શકે છે. જરૂર છે ૩૬૦ ડીગ્રીથી નજર રાખવાની. આ રીતે ધમાલ કરી પૈસા બનાવવામાં પણ આપણા ગુજ્જુ વિદ્યાર્થીનું ‘લેવલ’ પાછળ કેમ રહી જાય છે??? એવા વૈજ્ઞાનિક કારણ તપાસવાનો કોઈ ફાયદો ખરો, બંધુ? એના કરતા જા કોઈક નવી આવનારી ગેમ્સના લેવલને અચિવ કરી પૈસા કમાઇ લે!
અતુલભાઈ જાનીએ કરેલી પાછલી કોમેન્ટનો ફોડ આ રીતે મળી શકે છે. સાચું છે કે…પોતાની પ્રોડક્ટ્સ કે સેવાને દુનિયામાં ફેલાવવા કંપનીઓને જાહેરાતકર્તાઓ ની ઘણી જરૂર હોય છે. કોમેન્ટ્સ કરીને, રિવ્યુઝ લખીને, ટ્વિટ કરીને પણ કમાણી કરી શકાય છે. ખુબ જરૂરી એ છે કે માર્કેટની વસ્તુઓને સમજવાની, સમજાવવાની કળા શબ્દો-ચિત્રો કે બીજા અન્ય માધ્યમો દ્વારા વરસવાની ત્રેવડ હોય તો…કંપનીઓ એવા એક્ચુઅલ વર્ચુઅલ સોશિયલ નેટવર્કર્સ માટે તરસી રહી છે.
આ બાબતે ‘એક રૂકા હુવા સવાલ: એવી કઈ વસ્તુઓ વેચવાનો તમને શોખ છે?- તેનું લિસ્ટ બનાવવા માટે ઓનલાઈન સ્ટોર્સની એટ-લિસ્ટ ઝલક પણ મારી આવવા જેવી છે. ડાઈપરથી લઇ વાઈપર વેચતા કોણ રોકે છે..બકા!?
અમિષ દોસ્ત, આ માહિતીઓ તો માત્ર એક ટીપા સમાન છે. આવી બીજી તકો ક્યાં ક્યાંથી મળતી રહેશે તે વિષે નેટ વેપાર પર પણ નજર રાખતો રહેજે. અધ્ધ્ધ્ધ્ધ્ધ્ધ્ધ્ધ્ધ કામોથી છલકાતી આ નેટ દુનિયામાં શરૂઆત કરતી વેળાએ જરૂરી એવી નોટ્સ આપુ છું જે કમાણીના દરવાજાઓ સતત ખોલતી રહે છે.
આટલા ‘બોલ’ આપ્યા બાદ હવે બોલ અમિષ…તું નિયમિત નેટ-પ્રેક્ટિસ કરવા તૈયાર છે?
આપના કયા સ્વજન કે દોસ્તને આ પોસ્ટ પસંદ આવી શકે?

- “મુર્તઝાભાઈ, ઓનલાઈન કામ કરવા માટે કોઈ આઈડિયા આપો ને?”
- “સાહેબ, ઇન્ટરનેટ પરથી ઘરે બેઠા ડેટા-એન્ટ્રીનું કોઈ જેન્યુઈન કામ મળી શકે?- રીટાયર્ડ થયા પછી કામો મેળવવાના લોભમાં છેતરાઈ આ પહેલા મેં ઘણાં રૂપિયા ખોયા છે.”
- “ભાઈ, મારા જેવી ગ્રેજ્યુએટ ગૃહિણીને નવરાશના સમયે કોમ્પ્યુટર પરથી નેટ દ્વારા શું કામ મળી શકે?”
દોસ્તો, નેટ વેપારના બ્લોગ પર અવારનવાર આપ વાંચકો તરફથી મને આવા ઘણાં કેરિયર અને કામકાજને લગતાં પ્રશ્નો મળતા રહે છે. સંજોગો સંભાળવાને લીધે પૂછનારને ટૂંકમાં સીધો જવાબ મેઈલ દ્વારા આપી દઉં છું.
પણ પછી મને સવાલ થાય છે કે…
જોકે બ્લોગની શરૂઆતથી ‘છોટી-છોટી’ ભૂખને કઈ રીતે જગાડવી તેની માહિતીઓ વારંવાર આર્ટિકલ્સ દ્વારા આપી ચુક્યો છું. (કેટલાંક લેખોમાં એવી છુપી માહિતીઓ પણ દર્શાવી છે. જે શાણા છે તે લઇ ગયા છે. Catch me if you can!)
ખૈર, વાતમાં સરળતા રહે એ હેતુથી એવા બીજાં ઘણા સવાલોમાંથી મુખ્ય પ્રશ્નને લઇ એક વિદ્યાર્થી, એક ગૃહિણી અને એક નિવૃત નોકરીયાતના ૩ કેસ રજુ કરવાની શરૂઆત કરું છું. અલબત્ત સમયાંતરે એ ત્રણે વિશે જણાવીશ. ભાઈ રે! આપણા લખાણ-વાંચનનું પણ કેટલું જોર?
પોતાને ગમતો કોળિયો મેળવવા નાનકડા બચ્ચાંલોકથી લઇ (હજુયે જુવાન માનતા હોય એવા) બુઢાલોક કે કોઈ બાકાત રહી ના જાય એવા લોક માટે… નેટના પ્લેટફોર્મ પર ‘ફોર્મ’ મેળવવા અઢળક તકોની ભરમાર વર્ષોથી થતી આવી રહી છે. પ્લાઝ્માથી લઇ પિન, પિયાનો, પ્લેન અને પ્લેનેટોરિયમ પણ વેચી શકાય એવા દરવાજાંઓ ખુલ્યા છે.
લાખોના પેઈજીસ, કરોડોની ઇન્ફોર્મેશન અને અબજોનું જ્ઞાન વહેતું કરતો હોવા છતાં આ ઇન્ટરનેટ નામનો ‘નેટવર’ પોતાને હજુયે નાનકડો કહી તેની વિશાળતા સંતાડી આપણને સૌને વારંવાર એક જ સવાલ કરતો રહે છે કે “હુકમ મારા આકા!….તમે ક્યાં પાડો છો વાંકા…..બોલો તમને શેની ભૂખ છે?”
આપણને સૌને ‘અબજ’ સવાલો ઉદભવતા રહેશે અને તેના ‘ગબજ’ જવાબો પણ મળતા રહેશે. અહીં કોશિશ એ જ કરી છે કે…પાછલાં વર્ષોમાં કેટલાંક અનુભવોને આધારે જે કાંઈ થોડું મેળવ્યું છે તે વહેંચી શકું. આપ લોકોને જે મળશે તે માહિતી હશે. તેને એપ્લાય કરી આપ જે અનુભવ મેળવશો તે આપનું જ્ઞાન….એટલે લેનારે જાતે જ નક્કી કરવું પડશે કે….મામાનું ઘર કેટલે?
શરૂઆત કરીએ અમિષથી…
“સર! હાલમાં મિકેનીકલ એન્જિનીયરીંગ કરું છું. એવેરેજ રેન્કિંગ સ્ટુડન્ટ છું એટલે મારા પેરેન્ટ્સની ઉમ્મીદ છે કે ઉચ્ચ-ટકાવારીથી પાસ થઇ કોઈક સારી અને મોટી કંપનીમાં જોબ લઇ સેટ થઇ જાઉં. પણ ઘરની હાલની નાજુક પરિસ્થિતિ જોઈને ઘણી વાર થાય છે કે ભણતા ભણતા પણ કમાણી થઇ શકે તો પપ્પાને આર્થિક રીતે થોડી રાહત થાય. મુર્તઝાભાઈ, નેટ વેપારના બ્લોગ પર અમને ઘણી જરૂરી માહિતીઓ મળે છે. તો આજે સ્પેસિફિકલી મને એ જણાવશો કે…અમારા જેવા સ્ટુડન્ટને ભણતરની સાથે ઈંટરનેટ પર કોઈ કમાણી કરવા લાયક કામ કરવું હોય તો કેમ થઇ શકે?” – (ઑન્ટ્રપ્રનર સ્પિરીટ ધરાવતો અમિષ )
~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=~=
દોસ્તો, અમિષનો જવાબ હમણાં આપી શકું પણ મારા બ્લોગ-શબ્દોની મર્યાદાથી વધી જાય છે….થોડો લાંબો થઇ જાય છે એટલા માટે આ પોસ્ટના ‘પબ્લિશ’ બટન દબાવ્યાના બરોબર ૩૦ કલાક પછી વિગતો મળી શકશે.
ત્યાં સુધી…મને જે વિદ્યાર્થી દોસ્તો છે, તેમના મનમાં ઇન્ટરનેટના સારા ઉપયોગ કરવા માટેના કેવા તરેહના સવાલો થઇ રહ્યા છે તેની મૂંઝવણ જાણવી છે. મને તો એની ભુખ જાગી છે. બોલો, કોણ કોણ જણાવી શકે?
જેમને કોમેન્ટ બોક્સમાં લખવાની શરમ આવતી હોય તેઓ મને મારા આ ઈ-મેઈલ પર પૂછી શકે છે.
પણ જસ્ટ અ મિનીટ….આજે મને સર‘પંચ’ ને બદલે ‘સ્ટુડન્ટ’પંચ આપીને જવું છે…..અલ્યા ભ’ઈ કોરા હાથે એમ કેમ જવાય લા!
તો ખુંદી વળો આ સાઈટ પર: http://www.meracareerguide.com/
ભારતીય રંગોથી રંગાયેલી આ સાઈટ જાણે એક દોસ્ત જેવી છે….ગમી જાય એવા ગાઈડ જેવી છે…એક કૂલ કાઉન્સેલર જેવી છે. આંયા પર વઢારામાં થોરું સમજ્જો ની!….કેમકે એહમાં વઢારે કોશિશ કરસો તો પાછા માહીટી થી વઢેરાઈ જાહ્સો. આપરે હજુ ઘન્નું આગલ જવું ચ્છ!
અપડેટ્સ: ૩૦ કલાક બાદ આ લેખનું અનુસંધાન નવી પોસ્ટ તરીકે આવી ગયું છે.
દોસ્તો, પાછલી એક-બે પોસ્ટ્સમાં સરપંચને અનુરૂપ વિડીયો શેર ન કરી શક્યો એટલે આજે થયું છે કે આજે થોડું ઉલટું કરી શરૂઆત કાંઈક બતાવીને જ કરું.
ઇન્ટરનેટના માહિતીક દરિયામાં હિલોળા ખાતી વખતે ક્યારેક ક્યારે ન વાંચીને પણ જાત પર ઈમોશનલ અત્યાચાર કરવો ફાયદેમંદ બને છે. આજે અડધો-એક કલાક ઓછું વાંચન કરીને આ ૧૫ મિનીટની મીની ઓસ્કાર વિનિંગ ક્લિપ વાંચવા-લાયક છે.
ઘણી બાબતોને શબ્દોમાં બયાન ન કરી માત્ર અનુભવવામાં તેમજ વાંચન પણ અવાચક બની અનુભવવુ …..એક અનોખી મજા બની જાય છે.
જોયા પછી ખરેખર તમને શું અનુભવાય છે? એવું કહેવાનો સમય………આપી શકશો?- કોમેન્ટબોક્સ ખાલી જ છે આપના ‘મસ્ટ’ વિચારો માટે. મોસ્ટ વેલકમ!
The Fantastic Flying Books of Mr. Moris LessMor!
આખા ભારતમાં (ને હવે તો આલમમાં પણ) ઘણાં મશહૂર થયેલા મોસ્ટ માર્કેટેડ બોસ-એમ્પ્લોયી કોણ છે?-
સિમ્પલી…અકબર અને બીરબલ!..! જેવા લટકે સવાલો..એવા જ હટકે જવાબો!
એકવાર બોસે પૂછ્યું: અલ્યા ભાઈ…આ તારા માથા પર વાળ કેટલાં ?
“હ્મ્મ્મ…….સરજી !…બરોબર ૨,૨૫,૯૭૬”
“એય! આટલું એકયુરેટ કઈ રીતે કહી શકે?”
“લો સાહેબ..વિશ્વાસ ના આવતો હોય તો ગણી નાખો!”
“એવું તો કઈ રીતે ગણાય?!?!? પણ માની લે કે…ગણી લઉં ને ઓછા કે વધારે નીકળે તોહઓઓઓ?”
“સર! એમ કોઈના આત્મવિશ્વાસને હલાવો નહિ હા!…ઓછાં હશે તો તમારી ગણતરી વખતે ખરી ગયા હશે…ને વધારે હશે તો બોનસમાં ઉગી ગયા હશે.”

ઇન્ટરનેટ પર એવી અમૂક સાઈટ્સ છે જ્યાં લોકો વિભિન્ન પ્રોડક્ટ અને સર્વિસની વેલ્યુ શું છે તે જાણવા અને જણાવવા મત આપતા હોય છે. જેવી કે yelp.com. યેલ્પ.કોમ પર લોકો ખાસ કરીને હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટની ખાણીપીણી વિશે મતમતાંતર (રિવ્યુઝ) મુકે છે. જેના પરથી જે તે હોટેલ્સ અને રેસ્ટોરન્ટનું વખતોવખત મૂલ્ય થતું રહે છે.
સાન્ફ્રાન્સિસ્કો શહેરમાં એક પિઝાબાર છે. ‘પિઝેરીયા.કૉમ’. શરૂઆતમાં કેટલાંક વિઝીટર્સ દ્વારા આ પિઝેરીયાને માત્ર એક સ્ટાર મળ્યો. ત્યાની સર્વિસ, વર્તણૂંક અને ટેસ્ટ વિશે થોડી નારાજગી દર્શાવવામાં આવી. બસ પછી શું!?!?! થોડાં સમય માટે પિઝા તો ગયા ઓવનમાં. પણ તેની આ બાબતની વાઈરલ અસર થઇ.
અસામાન્ય સંજોગોમાં આવું થાય ત્યારે તેનો માલિક શક્ય છે કે ગલ્લો બંધ કરી ‘બારમાં વયો જાય’ . યા પછી કોઈક મંત્રીસાહેબની જેમ યેલ્પ.કૉમ વિરુદ્ધ ‘કડક’ શબ્દોમાં વખોડી જરૂરી ‘સખત’ પગલાં લેત.
પણ આ માલિક જરા ‘હટકે’ નીકળ્યો. પોતાના પિઝાબારના Criticize મામલે આવો કોઈ હલ્લો બોલાવવાને બદલે સ્ટાફમાં જઈ ‘હેલ્લો’ બોલ્યો. આ રીતે….
“હેલ્લો દોસ્તો!…આવનાર ગ્રાહક એક અઠવાડિયાની અંદર યેલ્પની સાઈટ પર જઈ પિઝેરીયા માટે માત્ર એક જ સ્ટાર પર ક્લિક કરી અહીંથીજ ફિડબેક આપશે તેને આપણી કંપની તરફથી આ ટી-શર્ટ તદ્દન મફત!….”
આટલું કહી પોતાના પિઝેરીયામાં બધાં જ વેઈટર્સને ‘The Most Criticized & Ridiculous One Star’ ના સ્લોગનવાળું ટી-શર્ટ પહેરાવી ફોટોગ્રાફ્સ લઇ સોશિયલ નેટવર્કની સાઈટ પર ભેરવી દીધાં. ને આવનાર દરેક ગ્રાહકને યેલ્પ માટેની આ ઓફર વિશે જાગૃત કરી ત્યાં જ ઇન્સ્ટન્ટ પિઝા આપી મોબાઈલ પર ફિડબેક પણ મેળવી લીધાં.
બસ….પછી શું?- આજે યેલ્પ.કૉમ પણ એની સર્વિસથી ખુશ છે અને પિઝા ખાનાર પણ.
બદનામની બદામ ખાઈને વેપારમેં નામ કરના તો કોઈ શીખે ઇનસે.
દોસ્ત પિઝા ‘હટકે’, તે કોઈ એવું કામ કર્યું છે..હોય તો જણાવજે. અને ખાસ તો…આપણા કોઈક વાંચકબંધુ સાન્ફ્રાન્સિસ્કોમાં રહેતા હોવ તો ખાઈ આવી આ બાબતનો ફિડબેક પણ અમને સૌને આપજો પાછા હોં!.
આપના સ્વજન કે દોસ્તને આ પોસ્ટ પસંદ આવી શકે?

તમે શું કરો છો?
વેપાર-ધંધો.
તો વ્યવસાયવેરો ચૂકવો
વેપાર-ધંધામાં શું કરો છો?
જીવનજરૂરી વસ્તુઓ વેચુ છું.
તો પછી સેલ્સ-ટેક્સ (વેચાણવેરો) ચૂકવો
આ વસ્તુઓ તમે ક્યાંથી લાવો છો?
બીજા રાજ્યમાંથી યા તો કેટલીક વાર પરદેશથી પણ આયાત કરું છું.
તો પછી રાજ્યવેરો, નૂર કે કસ્ટમ ડ્યુટી ભરો.
આ વસ્તુઓ વેચ્યા પછી તમને નફો કેટલો મળે?
સારો એવો. પણ જેટલો વધુ મળે તેમ કોશિશ કરું છું.
તો પછી આવકવેરો ભરો.
તમારી પ્રોફિટમાં ભાગીદારી કઈ રીતે કરો છે?
ડિવીડેન્ડ દ્વારા ભાગીદારોને ચૂકવાય છે.
તો પછી ડિવીડેન્ડ ભાગીદારીવેરો ભરો.
તમારી વસ્તુઓનું ઉત્પાદન જાતે કરો છો કે આઉટસોર્સ?
ફેક્ટરીમાં પ્રોડક્શન થાય છે.
તો પછી એક્સાઈઝ-ડ્યુટી ભરો.
તમારો સ્ટાફ કેટલાં લોકોનો છે?
આશરે ૧૫૦ લોકોનો..
તો પછી સ્ટાફ વ્યવસાયવેરો ચૂકવો.
તમારા વેપારમાં લાખોનું ટર્ન-ઓવર થાય છે?
ક્યારે થાય ક્યારેક ન પણ થાય.
તો પછી જ્યારે થાય ત્યારે ટર્ન-ઓવર વેરો ભરો ને ના થાય તો લઘુત્તમ વ્યવસાય વેરો ભરો.
તમે ક્યારેય બેન્કમાંથી ૨૫૦૦૦ કે તેથી વધુની લોન લીધી છે?
હા, એવા સંજોગોમાં જ્યારે સ્ટાફને પગાર ચૂકવવા માં ખૂટી પડ્યા હોય ત્યારે.
તો પછી…રોકડ-લોન વેરો ચૂકવો.
તમે ક્યારેય તમારા ગ્રાહકને મોંઘી હોટલમાં જમવા લઇ ગયા છો?
હા, ઘણી વાર.
તો પછી ખાદ્ય અને મનોરંજન વેરો ચૂકવો.
તમારી કુશળતાનો લાભ બીજાને થાય એ માટે કોઈને તેવી વેપારી સેવા આપી છે.
હા. મારા વેપારમાં હું એક્સપર્ટ કહેવાઉં.
તો પછી સર્વિસ વેરો ચૂકવો.
તો શક્ય છે તમને ભેંટ-સોગાદો પણ ઘણી મળતી હશે.
એ તો મળે જ ને…પણ તેનું મૂલ્ય કેમ ગણી શકાય.
તો પછી ભેંટ વેરો (ગિફ્ટ ટેક્સ) ચૂકવો.
તમને મિલ્કત તો ઘણી હશે?
સુખી કહેવાઈએ એટલી.
તો પછી મિલ્કત વેરો ભરો.
ધંધો છે તો મુસીબત પણ આવે, તણાવ રહે..ચિંતા રહે…ત્યારે શું કરો?
ફિલ્મ જોઈએ કે પછી રીઝોર્ટમાં હવાફેર કરવા જઈએ.
તો પછી મનોરંજન વેરો ભરો.
તમે નવું ઘર ખરીધ્યુ છે?
હા, બૈરા-છોકરાં માટે યાદગીરી
તો સ્ટેમ્પ-ડ્યુટી અને રજીસ્ટ્રેશન ફી ચૂકવો.
આ બધાં વેરો ભરવામાં વાર થાય છે?
હા, આપણે બહુ બીઝી રહીએ.
તો પછી વ્યાજયુક્ત દંડ ભરો.
આ બધાં વેરોના ફેરાઓથી મુક્ત થઇ જવું છે?
હા, બસ બહુ ધંધો કર્યો, હવે મોક્ષ જોઈએ છે.
તો જતા પહેલા સ્મશાન વેરો પણ ભરી દેજો.
(વેરો-ભવનના બહારથી મળેલા કોઈક ‘મેલ’ને આપ સૌની સમક્ષ ફોરવર્ડ કરતો….કેરોથી વ્હોરો)

૧. તમારા સગાં-પડોશીને (વણમાંગી) સલાહ આપો છો કે સારા શેરનું કે રૂપિયાનું (ને અમેરિકામાં હોવ તો તો ડોલરિયાનું) સાચું રોકાણ ક્યાં કરવું.
૨. તમારા પડોશીના બાળકને ચેરિટી-ફંડ કઈ રીતે ઉઘરાવી રિટર્ન મેળવવું તેનું મીની લેક્ચર આપો છો.
૩. તમારા નાનકડા વાડમાં કે કુંડામાં ઉગતા તુલસી, મરચા કે ટામેટાને વેચીને કમાણી કઈ રીતે કરી શકાય તેનું સતત ચિંતન કરો છો.
૪. તમારા ઓફિસ-મિત્ર, ગ્રાહક કે બોસને કોઈક મુદ્દો, ઓફર કે આઈડિયા સમજાવવા વારંવાર પાવર-પોઈન્ટનો ઉપયોગ કરો છો.
૫. તમે વારંવાર કોઈક મોંઘી રેસ્ટોરન્ટમાં જમવા જવાનું બહાનું શોધો છો. કે પછી વેન્ડિંગ મશીનનું ફાસ્ટ-ફૂડ ઝાપટો છો.
૬. બીજા લોકોને ‘બોલ્ડ’ બતાવવા નેવી-બ્લ્યુને બદલે તમે રાખોડી રંગના પોશાક પ્રિફર કરો છો .
૭. તમને એવું ‘ફિલ’ થવા લાગે છે કે તમારા પડોશીઓ કરતા એરપોર્ટ, હોટેલ કે બીજા જાહેર સ્થળો પર આવતા લોકોને વધુ ઓળખો છો.
૮. તમારી ગર્લ-ફ્રેન્ડ કે દોસ્તને આ શની-રવિમાં શું કરવું જોઈએ એ માટે ખાસ ‘બ્રેઈન સ્ટોર્મિંગ’ સેશન કરો છો.
૯. દેશના ફાઈનાન્સ મિનિસ્ટરે વેપારી-પ્રવૃતિ વધારવા કેવા પગલાં કે પોલીસીનું આયોજન કરવું જોઈએ તેવું તમે કોઈક બીજાના ભોજનસમારંભમાં ‘મત’ આપો છો.
૧૦. તમને લાગવા લાગે છે કે…અડધો દિવસ એટલે…સાંજે પાંચ વાગ્યે ઓફિસેથી નીકળી જ જવાનું.
૧૧. તમારા બોસ કરતા તમે કંપની હજુ વધુ સારી રીતે ચલાવી શકો છો.
૧૨. એક મહિનાનો પ્રોજેક્ટ એક અઠવાડિયામાં જ પુરો કરી શકો છો ‘હૈસો હૈસો’ હોંશ જાગવા લાગે છે.
૧૪. શનિવાર આવતા જ તમને ખુશી થઇ જાય કે ‘હાશ! હવે બર્મુડા-ટીશર્ટ પહેરીને પણ ફરી શકાશે’.
૧૫. તમને માર્કેટિંગ વિશે સતત અપડેટ રહેવા આવા નિયમો વાંચવાની એટલી મઝા આવે છે કે તમે એ વાંચતા ભૂલી જાવ છો કે…૧૨ નંબર પછી સીધો ૧૪ અપાયેલો છે.
૧૬. ને હવે ઉપર થયેલી એ ‘ભૂલ’ ચેક કરવા ત્યાં નજર પણ દોડાવો છો. ને પછી પાછા મરક-મરક હસો પણ છો.
માર્કેટિંગના બુલેટ-પોઈન્ટસ શબ્દો ઉપર જોયા પછી આવો જોઈએ….એક મા જ્યારે તેના શબ્દો મોં જેવી મશીનગન દ્વારા ચલાવે ત્યારે કેવું દ્રશ્ય સર્જાય?- …શબ્દોમાં બુલેટ્સ તે આનું નામ!
“એપલની કોઈ પ્રોડક્ટ ખરીદવી એટલે ૯૯ વાર વિચાર કરીને ૧૦૦મી વારે ખરીદવા જવું જ જોઈએ.”
એવું કોઈ કથન સ્ટિવાજી જોબ્સ મહારાજે કહ્યું નથી. એ તો મારું માનવું છે. અલબત્ત તેની વસ્તુઓ (બીજી પ્રોડકટ્સની સરખામણીએ) મોંઘી જરૂર કહી શકાય. પણ તોયે એના જેવી ૧૦૦% ક્વોલિટી કોણ આપી શકે છે?
નવું આઈ-પેડ (ઇનડાયરેકટલી નંબર-૩ કહી શકાય) જે હજુ સાતમી માર્ચે જ જાહેર થયું. તેના ઓફિશિયલ લોન્ચિંગ પ્રોગ્રામ જોવા માટે બીજાં કામો બાજુએ મુકીને પણ સવા કલાકનો સમય નેટ પર અલગ ફાળવ્યો.
પણ પછી સવાલ એ થયો છે કે એ ખરીદવું જોઈએ?
મને તો ઘણું જ મન છે. આમ તો કોઈને વગર કહ્યે દેવું કરીને પણ ઘી પી શકું છું. પણ પત્નીને અવગણી કેમ શકાય?!?!?- જ્યાં બીજી ઘણી ઘરેલું વસ્તુઓ માટે હું તેની સાથે ‘બ્રેઇન-વોશ કે સ્ટોર્મિંગ કરતો હોઉં ત્યારે આ બાબતે પણ પહેલા તો તેને મનાવવી પડે ને પછી એ માટે ઉંચી કેશ પણ ચૂકવવી પડે.
…પણ એને કહેવાની હિંમત થાય તો ને? ગયા વર્ષે આઈફોન-4S પર આ લેખ તો લખાઈ ગયો. પણ તેનો અનુભવ મેળવવા માટે અમારા એક સગા-વ્હાલાને મનાવવા પડ્યા એટલે થોડાં દિવસો માટે કામ થઇ ગયું પણ હવે ઈ પેડના બંધાણી (એડિક્શન) થ્યા પછી બાપુ કરે પણ હુ?..?!?!….
ખૈર, એ જ્યારે આવશે ત્યારે વાત. ત્યાં સુધી આ નવા કહેવાતા આઈપેડમાં ઘણું બધું નવું શું આવવાનું છે. એ વિશે તમને સૌને જણાવી દઉં..
હઉફફફ…ચિયર્સ કહી કેશ પણ કરી શકાય એટલા લાંબા ફિચર્સ અને પ્રોગ્રામ્સ વાળું લિસ્ટ છે. બધું જોવું હોય યા પછી માણવું હોય તો અમેરિકા કે લંડનમાં રહેતા તમારા કોઈ સગાં કે વ્હાલીને જરા ખરીદવા મજબૂર કરી દેજો. કેમ કે એ દેશોમાં જ આ આવતા વીકે દુકાનમાં આવી જવાનું છે. એટલે તમારું પણ કામ થઇ જાય!
અને…છેલ્લે…
મેં તો મારી પત્નીને આ નવો આઈપેડ લેવા માટે મનાવી લીધી છે. એમ કહીને કે…
“જો દોસ્ત, તારા ડેડી-મમ્મી સાથે ઇન્ડિયા વારંવાર લાઈવ વાત જોવા-કરવાનો આપણે સૌને એક નવો જ મોકો મળી રહ્યો છે. મુક તારા આ ૬ મહિના જુના મોબાઈલને બાજુ પર. ચાલ લઇ આવીએ આ..આઇઇ……ચ્ચ !!!!”
આ સાઈમનભાઈ તો એના બીજા આઈપેડ ચમત્કાર અને ચમકાર સાથે પણ હાજર છે.